Uylari.uz tahririyati

2026-yilda Toshkentda kvartirani qanday sotish kerak: hujjatlar, soliq va hisob-kitob

Toshkentda kvartira sotuvchisi uchun amaliy yo‘l: kadastr, rozilik va narxni tayyorlash, notarial bitim, naqdsiz hisob-kitob, topshirish va soliq.

«Toshkentda kvartirani qanday sotish kerak?» degan savol ko‘pincha sotuvchi aniq narx, hujjatlar va hisob-kitob tartibini tayyorlashidan oldin paydo bo‘ladi. 2026-yilda bu qismlarni bitta izchil jarayonga birlashtirish muhim: e’lon xaridorni olib keladi, bitimni notarius tasdiqlaydi, pul kelishilgan bank yo‘li orqali o‘tadi, mulk huquqining o‘tishi esa davlat ro‘yxati bilan yakunlanadi. Kadastrdagi tafovut, kerakli rozilik yoki to‘lov usuli oldindan aniqlanmasa, xaridor topilgandan keyin ham jarayon to‘xtab qolishi mumkin.

Ushbu qo‘llanma 2026-yil 7-sentabrda O‘zbekistonning ochiq davlat manbalari asosida tayyorlandi. U jismoniy shaxsning odatiy turar joy kvartirasini sotish yo‘lini tushuntiradi. Ulushli mulk, garov, meros, voyaga yetmagan shaxsning mulki, ishonchnoma, norezident maqomi yoki tadbirkorlik doirasidagi sotuv uchun notarius va soliq mutaxassisi bilan alohida tekshiruv zarur bo‘lishi mumkin.

Avval mulk huquqi va kadastrni solishtiring

E’lon tayyorlashdan oldin ko‘chmas mulk bo‘yicha amaldagi ko‘chirma va kadastr pasportini oling. my.gov.uz xizmatida davlat reyestridagi ko‘chirma va kadastr pasportini bepul tekshirish mumkin; elektron so‘rov avtomatik bajariladi va alohida hujjat talab etilmaydi. Manzil, kadastr raqami, maydon, foydalanish turi, mulkdorlar hamda ro‘yxatdan o‘tgan huquqlarni kvartiraning haqiqiy holati bilan solishtiring.

Amaldagi reja ham hujjatga mos bo‘lishi kerak. Lodjiyani xonaga qo‘shish, ho‘l zonani ko‘chirish yoki boshqa o‘zgarish ko‘p yildan beri mavjud bo‘lsa ham o‘z-o‘zidan rasmiylashmaydi. Maydon yoki reja farq qilsa, tuzatish tartibini kadastr organidan oldindan aniqlang. «Avansdan keyin hal qilamiz» degan va’da noma’lum muddat va xavfni muzokaraga olib kiradi.

Kvartira qanday olinganini tasdiqlovchi asosni ham tayyorlang: avvalgi oldi-sotdi shartnomasi, meros guvohnomasi, hadya hujjati yoki boshqa akt. Notarius ko‘p ma’lumotni elektron tizimdan oladi, ammo tizimda ma’lumot bo‘lmasa yoki texnik nosozlik yuz bersa, tasdiqlovchi hujjatlar so‘ralishi mumkin. Asl nusxalar qayerdaligini va ulardagi ism, manzil hamda obyekt tavsifi bir xil ekanini oldindan tekshiring.

Kimning roziligi kerakligini aniqlang

Nikoh davomida umumiy mablag‘ga olingan kvartira, kimning nomiga yozilganidan qat’i nazar, er-xotinning umumiy mulki bo‘lishi mumkin. Uni sotish uchun ikkinchi turmush o‘rtog‘ining notarial tasdiqlangan yozma roziligi talab etiladi. Uy nikohdan oldin olingan, meros yoki hadya tariqasida kelgan yoxud nikoh shartnomasi, notarial kelishuv yoki sud hujjati bilan alohida mulk deb belgilangan bo‘lsa, odatda bunday rozilik talab qilinmaydi.

Ulush sotilsa, boshqa ulushdorlar ayni narx va shartlarda uni birinchi bo‘lib sotib olish huquqiga ega. Ularni belgilangan tartibda xabardor qilish lozim. Voyaga yetmagan yoki vasiylikdagi shaxs mulkiga tegishli bitimda vasiylik va homiylik organining ruxsati kerak. Garovdagi kvartira uchun garovga oluvchining roziligi olinadi. Vakilning ishonchnomasi aynan sotuv va hisob-kitob bilan bog‘liq harakatlarni qamrab olishi zarur.

Bu talablarni faqat ko‘chirmadagi ismga qarab baholamang. E’lon chiqarmasdan oldin notariusga kvartirani olish tarixi, nikoh, mulkdorlar, garov va ehtimoliy vakil haqida qisqa ma’lumot bering. Shunda uchrashuvni bekor qilishi mumkin bo‘lgan hujjatlar oldindan ma’lum bo‘ladi.

Tushuntirish mumkin bo‘lgan narx belgilang

E’lon narxini tumandagi eng qimmat taklifga emas, o‘xshash kvartiralarga tayang. Maydoni, xonalar soni, uy turi, qavati, holati va joylashuvi yaqin obyektlarni tanlang. Bir kvadrat metr narxini hisoblang, ta’mir, mebel, parking va sotuv muddatini alohida baholang. Solishtirish usuliToshkentdagi kvartira narxlari haqidagi maqoladabatafsil ko‘rsatilgan.

E’londagi narx — sotuvchining talabi, bitim yakuni emas. Uchta raqam tayyorlang: boshlang‘ich narx, asosli savdolashish oralig‘i va sotish ma’nosini yo‘qotadigan quyi chegara. Quyi chegaradan ehtimoliy soliq, notarial va bank xarajatlari, garov qoldig‘i, vositachi haqi hamda tayyorlash xarajatlarini ayiring. Shunda kelishilgan narx yaxshi ko‘rinsa-da, qo‘lda qoladigan pul yetarli bo‘lmaydigan vaziyatning oldi olinadi.

Narx shartli birlikda aytilsa, shartnomadagi summa, majburiyat valyutasi, kurs manbasi va qayta hisoblash vaqtini amaldagi qoidalarga muvofiq yozma belgilang. «Bitim kunidagi kurs» iborasi manba va nazorat vaqtisiz ikki tomon uchun turlicha talqin qilinishi mumkin.

E’lon va ko‘rikni hujjatga mos tayyorlang

Sarlavhada kvartira turi, maydoni va tekshirish mumkin bo‘lgan asosiy belgi yetarli: tuman, turar joy majmuasi, metro yoki holat. Tavsifda xonalar, qavat, umumiy maydon, bino turi, ta’mir, jihozlar, kadastr holati va narxni ko‘rsating. Amaldagi ma’lumot tasdiqlamaguncha cheklov yo‘qligi yoki qayta rejalashtirish rasmiylashtirilgani haqida yozmang.

Suratga olishdan oldin shaxsiy hujjatlar, dori-darmon, oilaviy surat va manzil ko‘rinadigan buyumlarni olib qo‘ying. Xonalarni kunduzgi yorug‘likda ko‘rsating, nuqsonlarni kuchli tahrir bilan yashirmang. Ko‘rik vaqtida deraza, suv, elektr, isitish, lift, yo‘lak va hovlini ko‘rish imkoni bo‘lsin. Qaysi buyumlar qolishini ro‘yxat qiling: oshxona mebeli, konditsioner, texnika, chiroq, parda va boshqa jihozlar. Bu ro‘yxat keyin topshirish dalolatnomasiga kiradi.

Begona odamga hujjatlarning asl nusxasini bermang, pasport, kadastr yoki bank hisobining to‘liq raqamini ochiq e’lon qilmang. Dastlabki bosqichda ma’lumotni nazorat ostida ko‘rsatish kifoya. Vositachi bo‘lsa, uning vakolati, komissiyasi, shartnoma muddati va haq qachon yuzaga kelishini yozma belgilang.

Avans shartlarini aniq yozing

Avans olishdan oldin obyekt, yakuniy narx, asosiy bitim sanasi, to‘lov shakli, qoladigan jihozlar va pulni qaytarish shartlarini kelishing. To‘lovning nomi uning qaysi holatda kimda qolishini o‘zi hal qilmaydi. Hujjat matni, tomonlarning majburiyati va bitim nega tuzilmaganligi muhim.

Notarius taqiq, garov, rozilik yo‘qligi, kadastr tafovuti yoki sotuvchiga bog‘liq boshqa sabab tufayli bitimni tasdiqlamasa nima bo‘lishini yozing. Xaridor yoki uning banki rad etsa, alohida tartib belgilang. Ipoteka ishlatilsa, bank qarori muddati va qarz oluvchi yoki kvartira ma’qullanmaganda avans taqdiri aniq bo‘lsin. Katta summani og‘zaki shartda olmang va hisob-kitob hamda rasmiylashtirish tugamasdan kalit bermang.

Asosiy shartnoma loyihasi va bank orqali pul o‘tish tartibini uchrashuvdan oldin tekshiring. Summa, sana, oluvchi va to‘lov maqsadi barcha hujjatlarda bir xil bo‘lishi kerak.

Notarius va bank jarayonini birga rejalashtiring

O‘zbekistonda kvartira oldi-sotdi shartnomasi majburiy notarial tasdiqlanadi. Notarius elektron tizim orqali mulk huquqi va kadastr ma’lumotlarini, taqiq, xatlov va garovni, ijro qarzdorligini, oilaviy holatni, uyda foydalanish huquqini saqlagan shaxslarni, shuningdek elektr, gaz, suv va oqova bo‘yicha qarzni tekshiradi. Elektron ma’lumot yetishmasa, qo‘shimcha hujjatlar so‘raladi.

Oldi-sotdi arizasini my.gov.uz orqali yuborish mumkin. Rasmiy xizmat kartasida qarzdorlik avtomatik tekshirilishi, arizaga raqam berilishi va tomonlar keyin notariusga borishi ko‘rsatilgan; xizmat muddati bir ish kunigacha deb berilgan. Bu har qanday kvartira tayyorgarliksiz rasmiylashadi degani emas: rozilik, vakolat va obyekt ma’lumotlari to‘g‘ri bo‘lishi shart.

2026-yilda ko‘chmas mulk oldi-sotdisi bo‘yicha hisob-kitob uchun notarius va banklar o‘rtasida elektron ma’lumot almashuvi joriy etildi. Adliya vazirligida 2026-yil 16-martda 3790-son bilan ro‘yxatdan o‘tgan nizom notarial tasdiqni bank taqdim etgan hisob-kitob ma’lumotlari bilan bog‘laydi. Shu sabab tanlangan notarius va bankdan hisob raqami, o‘tkazma ketma-ketligi, komissiya, pul tushganini tasdiqlash hamda kechikishdagi harakatni oldindan so‘rang.

Toshkentda ko‘chmas mulkni boshqa shaxsga o‘tkazish shartnomasini tasdiqlash uchun davlat boji 1 BHMni tashkil etadi. Notariusning huquqiy va texnik xizmatlari alohida hisoblanishi mumkin. Ayrim holatlarda boshqa stavka yoki istisno qo‘llanadi, shuning uchun aynan shu kvartira bo‘yicha yozma hisob oling. Bank komissiyalari va boshqa xarajatlarni qaysi tomon to‘lashini ham kelishing.

Sotuv narxi va soliqqa tortiladigan daromadni ajrating

Rezident jismoniy shaxs uchun soliq kvartiraning butun narxidan avtomatik olinmaydi. Soliq qo‘mitasining rasmiy izohiga ko‘ra, 36 kalendar oydan kam vaqt mulkda bo‘lgan turar joyni sotishdan olingan daromad soliqqa tortilishi mumkin. Daromad sotuv summasi bilan hujjat orqali tasdiqlangan olish qiymati o‘rtasidagi ijobiy farq sifatida aniqlanadi. Olish qiymati hujjati bo‘lmasa, ko‘chmas mulk bo‘yicha sotuv narxi va kadastr qiymati solishtiriladi. Rezident jismoniy shaxs daromad solig‘i stavkasi 12%.

Turar joy uch yildan ortiq mulkda bo‘lgan bo‘lsa, uni sotishdan olingan daromad odatda soliqqa tortilmaydi; muddat har bir obyekt bo‘yicha alohida hisoblanadi. Bu qoida noturar joyga avtomatik tatbiq etilmaydi. Meros, hadya, ulush, norezidentlik yoki tadbirkorlik holatini alohida hisoblash kerak.

Savdolashishdan oldin olish narxini va rasmiylashtirish xarajatlarini tasdiqlovchi hujjatlarni yig‘ing. Rejalashtirilgan va quyi narx uchun ikkita hisob tuzing. Soliq bazasini oldindan baholang, lekin bitimdan oldin amaldagi Soliq kodeksi bo‘yicha Soliq qo‘mitasi yoki mutaxassis bilan tasdiqlang. Deklaratsiya muddatini Soliq xizmatining amaldagi kalendaridan tekshiring.

Kvartirani topshirishni dalolatnoma bilan yoping

Notarial tasdiq va davlat ro‘yxati mulk huquqini rasmiylashtiradi, kundalik topshirish esa alohida aniqlik talab qiladi. Dalolatnomada kalit topshirilgan sana va vaqt, hisoblagich ko‘rsatkichlari, kommunal qarz holati, kvartira holati hamda qoladigan jihozlar ro‘yxatini yozing. Tomonlar roziligi bilan hisoblagich va komplektatsiyani suratga oling.

Kvartirani bo‘shatish muddati, shaxsiy buyumlarni olib chiqish, domofon va breloklar, uskunalar hujjati hamda boshqaruv tashkiloti kontaktlarini kelishing. Narxga ta’sir qilgan komplektatsiya xaridorga topshirilishi, sotuvchi esa majburiyat bajarilganini tasdiqlovchi hujjat olishi kerak.

Amaliy xulosa

2026-yilda Toshkentda kvartira sotish e’londan emas, huquq, kadastr, rozilik va soliq tarixini tekshirishdan boshlanadi. Shundan keyin narxni asoslash, rost tavsif yozish va avans shartlarini belgilash mumkin. Notariusga borishdan oldin shartnoma loyihasi va bank yo‘lini tekshiring: summa, kurs, oluvchi va hisob-kitob tasdig‘i o‘zaro mos bo‘lsin.

Yakuniy tartib shunday: yangi ko‘chirma, mulkdor va cheklovlar tekshiruvi, narx oralig‘i, yozma avans sharti, notarial va bank bitimi, davlat ro‘yxati, topshirish dalolatnomasi va soliq hisobi. Bu ketma-ketlik sun’iy shoshilishni emas, xaridor topilgandan keyingi keraksiz to‘xtashlarni kamaytiradi.