Uylari.uz tahririyati

Toshkentda kvartira sotib olishdan oldin kommunal qarzlarni qanday tekshirish kerak

Kvartira xarididan oldin kommunal hisoblar, boshqaruv kompaniyasi qarzi, hisoblagich ko‘rsatkichlari va to‘lovlarni topshirishni tekshirish tartibi.

Kvartira bo‘yicha kommunal qarzlarni avans yoki zakalat berishdan oldin, keyin esa notarial bitim arafasida yana bir bor tekshirish kerak. Bitta kvitansiya yoki “hammasi to‘langan” degan og‘zaki gap yetarli emas. Elektr, gaz, suv, oqova, isitish, chiqindi va ko‘p kvartirali uyni boshqarish to‘lovlari alohida shaxsiy hisob, davr va ma’lumot manbasiga ega bo‘lishi mumkin. Xaridorning vazifasi o‘zi huquqiy hukm chiqarish emas, aynan shu kadastr obyektiga tegishli yangi ma’lumotlarni yig‘ish, hisoblagich ko‘rsatkichlarini qayd etish va pul berishdan oldin tafovutlarni aniqlashtirishdir.

Yagona interaktiv davlat xizmatlari portalida ko‘chmas mulk obyektining kommunal hisoblarini ko‘rish xizmati bor. Foydalanuvchi avtorizatsiyadan o‘tib, obyektning kadastr raqamini tanlaydi va jismoniy shaxsning kommunal xizmatlar bo‘yicha qarzi bor yoki yo‘qligi haqidagi ma’lumotni oladi. Hukumat portali boshqaruv servis kompaniyalaridan qarzdorlikni tekshirish xizmatiga ham alohida havola beradi. Bu ikki yo‘nalish bir-birini to‘ldiradi, ammo hisoblagichni ko‘rish, hisob davrini solishtirish va notarial rasmiylashtirishning o‘rnini bosmaydi.

Avval aniq obyektni belgilang

Sotuvchidan amaldagi ko‘chirmadagi kadastr raqamini ko‘rsatishni so‘rang va davlat xizmatida tanlangan raqam bilan solishtiring. Manzil, kvartira raqami, maydon va taqdim etilgan hujjatlardagi obyekt bitta ko‘chmas mulkka tegishli bo‘lishi kerak. O‘xshash manzil, xonaning eski raqami yoki boshqa shaxsiy hisob haqiqiy ma’lumotnomani ham sizning xaridingiz uchun foydasiz qiladi.

Har bir natijaning sanasi va vaqtini yozib oling. Ma’lumotnoma tuzilgan paytdagi holatni ko‘rsatadi. Keyingi kunlarda yangi hisob-kitob, to‘lov yoki tuzatish paydo bo‘lishi mumkin. Shuning uchun birinchi tekshiruv moliyaviy majburiyatdan oldin, ikkinchisi esa imzolash va kvartirani topshirishga imkon qadar yaqin vaqtda o‘tkaziladi.

Portalga faqat sotuvchi kira olsa, undan OneID paroli yoki tasdiqlash kodini so‘ramang. U tizimga o‘zi kirib, natijani ko‘rsatsin. Egasining roziligi bilan obyekt, sana va yakun ko‘rinadigan nusxani saqlang, lekin ortiqcha shaxsiy ma’lumotlarni suratga olmang.

Har bir xizmatni alohida qatorga yozing

Gov.uz kommunal xizmatlar qatorida sovuq va issiq suv, oqova, elektr, gaz, isitish hamda chiqindi olib chiqishni sanaydi. Muayyan uy va kvartirada shaxsiy hisoblar to‘plami boshqacha bo‘lishi mumkin. Umumiy mol-mulkni saqlash uchun boshqaruv servis kompaniyasi hisoblagan majburiy to‘lovni ham alohida qatorga kiriting.

Jadvalda quyidagi ustunlar bo‘lsin: xizmat, ta’minotchi, shaxsiy hisob raqami, oxirgi hisoblangan summa, oxirgi to‘lov, balans, tekshiruv sanasi, hisoblagich ko‘rsatkichi va manba. Turli xizmatlarning summasini bitta raqamga birlashtirmang. Elektr bo‘yicha nol balans gaz yoki uy boshqaruvi bo‘yicha qarz yo‘qligini anglatmaydi.

Balansdagi musbat yoki manfiy ishorani o‘zingizcha talqin qilmang. Har bir ta’minotchidan “qarz”, “ortiqcha to‘lov” va “saldo” qanday ko‘rsatilishini aniqlang. Bir xizmatdagi qizil rang yoki minus belgisi boshqa tizimda aynan shu ma’noni bermasligi mumkin.

Boshqaruv kompaniyasi hisobini alohida tekshiring

Ko‘p kvartirali uyga xizmat ko‘rsatish to‘lovi yorug‘lik yoki suv kvitansiyasiga o‘xshamasligi mumkin. Gov.uz boshqaruv servis kompaniyalaridan qarzdorlikni tekshirishga alohida yo‘l ko‘rsatadi. Tanlangan uyni hozir qaysi tashkilot boshqarishini, to‘lov qanday nomlanishini va balans qaysi davr uchun tuzilganini aniqlang.

Sotuvchidan kvartira bo‘yicha natija olishni, zarur bo‘lsa uni boshqaruvchi tashkilot bilan solishtirishni so‘rang. Rasmiy hujjat yoki portal ma’lumoti, xodimning xabari va qo‘shnining gapi bir xil dalil emas. Ularning barchasini qayd etish mumkin, lekin manbani aniq yozish kerak. Kvitansiyadagi tashkilot nomi amaldagi boshqaruv kompaniyasiga mos kelmasa, pul berishdan oldin sababini so‘rang.

Oxirgi hisob-kitobga hali kirmagan davrni ham aniqlang. Masalan, ko‘rik kuni joriy oy yopilmagan bo‘lishi mumkin. Kelajakdagi summani taxmin qilish shart emas. Qaysi oy aks etgani, navbatdagi hisob qachon chiqishi va o‘tish davridagi to‘lovni tomonlar qanday tartibga solishi yozib qo‘yilsa kifoya.

Hisoblagich ko‘rsatkichlarini qayd eting

Shaxsiy hisob balansi bilan amaldagi iste’mol bir-biriga bog‘liq, ammo bir xil ma’lumot emas. Yakuniy ko‘rikda sotuvchining ruxsati bilan barcha kirish mumkin bo‘lgan hisoblagichlarni suratga oling. Suratdagi qurilma raqami va ko‘rsatkich o‘qilishi kerak; yoniga sana va vaqtni yozing. Plombani faqat tashqi tomondan ko‘ring, qurilmaga tegmang.

Qurilma raqamini kvitansiya, ta’minotchi kabineti yoki dalolatnoma bilan solishtiring. Mos kelmaslik o‘z-o‘zidan qoidabuzarlikni isbotlamaydi: hisoblagich almashtirilgan, ma’lumot esa kechroq yangilangan bo‘lishi mumkin. Biroq bu topshirish tugashidan oldin ta’minotchi yoki davlat xizmati orqali aniqlashtirilishi kerak bo‘lgan savoldir.

Hukumat ma’lumotida qarz va kechiktirilgan hisob-kitob ayrim xizmatlarni uzishga sabab bo‘lishi mumkinligi ko‘rsatilgan. Demak, faqat nol balans emas, xizmatning amalda ishlashi, bahsli hisob yo‘qligi va qurilma almashuvi qayd etilgani ham muhim. Xizmat ishlamasa, “bitimdan keyin ulab berishadi” degan va’dani tasdiqlangan fakt deb qabul qilmang; holat va tiklash tartibini hujjat bilan aniqlashtiring.

Notarius tekshiruvi muhim, ammo yagona qadam emas

O‘zbekistonda kvartira oldi-sotdisi notarial tasdiqlanishi va davlat ro‘yxatidan o‘tkazilishi kerak. Gov.uz bitimni rasmiylashtirishdagi qo‘shimcha harakatlar qatorida “Notarius” avtomatlashtirilgan axborot tizimi orqali qarzdorlikni tekshirishni ham ko‘rsatadi. Bu muhim nazorat, lekin barcha savolni tashrif kuniga qoldirish to‘g‘ri emas.

Notariusga borishdan avval ma’lumot qaysi obyekt bo‘yicha tuzilgani, qaysi xizmatlar qamrab olingani va qaysi davr aks etganini tushunib oling. Aynan sizning bitimingiz uchun amaldagi tekshiruvlar va hujjatlar ro‘yxatini tanlangan notariusdan so‘rang. Tizim qarz yoki taqiq ko‘rsatsa, xabarni chetlab o‘tishga yoki ma’lumotni o‘zgartirib ko‘rsatishga urinmang. Sotuvchi sababni bartaraf etib, yangilangan natija olishi kerak.

Yozma asos va professional maslahat bo‘lmasa, sotuvchining o‘rniga uning ta’minotchisiga pul o‘tkazmang. Begona hisobni to‘lash siz bilan sotuvchi o‘rtasidagi kelishuvni avtomatik rasmiylashtirmaydi va boshqa hisoblar yopilganini ko‘rsatmaydi. Avval summa va manbani aniqlang, so‘ng hujjatli tartibni kelishib oling.

Topshirish chegarasini yozma belgilang

Imzolash paytiga kelib shaxsiy hisoblar ro‘yxati va yakuniy ko‘rsatkichlar tayyor bo‘lsin. Qabul qilish-topshirish dalolatnomasida sana va vaqt, mavjud qurilmalar raqami, ko‘rsatkichlar, topshirilgan kvitansiya va kalitlar, shuningdek o‘tish davridagi hisoblar bo‘yicha tomonlarning kelishuvini qayd etish mumkin. Aniq matnni bitimingizni biladigan notarius yoki yurist tekshirishi lozim.

Ma’lumotnomalar va suratlarni yozishmalardan alohida saqlang. Fayl nomiga obyekt, xizmat va sanani kiriting. Kommunal ma’lumotda xato qolsa, My.gov portalida uni tuzatish uchun elektron ariza xizmati ham bor. Lekin tuzatish imkoniyati ma’lum tafovutni keyinga qoldirishga sabab bo‘lmasligi kerak.

Huquq ro‘yxatdan o‘tgach, har bir ta’minotchi va boshqaruv tashkilotidan ma’lumotni yangilash yoki shaxsiy hisobni qayta rasmiylashtirish tartibini so‘rang. Notarial ro‘yxat barcha hisoblarni bir vaqtda avtomatik o‘zgartiradi deb o‘ylamang. Talab qilinadigan hujjatlar, muddat va murojaat usuli tashkilotning ayni sanadagi qoidalaridan olinadi.

Zakalatdan oldingi ogohlantiruvchi belgilar

Sotuvchi boshqa kadastr raqami bo‘yicha natija ko‘rsatsa, sanani yashirsa, boshqaruv kompaniyasini solishtirishdan bosh tortsa, hisoblagich raqami izohsiz mos kelmasa yoki xizmat uzilgan bo‘lsa, jarayonni to‘xtatib tushuntirish so‘rang. Bunday belgi bitim mutlaqo mumkin emasligini anglatmaydi, ammo yangi to‘lovdan oldin tekshiruv talab qiladi.

Eski ma’lumotnoma ham xavfli bo‘shliq qoldiradi. Unda qarz bo‘lmasa ham, keyingi oylar ko‘rinmaydi. Notariusga yaqin vaqtda so‘rovni takrorlang va topshirish kunidagi ko‘rsatkichlar bilan solishtiring. Manbalardagi summalar farq qilsa, tafovutni yashirmang: qaysi xizmat, qaysi manba, qanday summa va “sabab aniqlanmadi” degan holat alohida yozilsin.

Xaridor uchun qisqa ketma-ketlik

1.Uylari kvartiralar katalogidanmos obyektni topib, e’lon raqamini saqlang. 2. Obyektning amaldagi kadastr raqamini oling. 3. Sotuvchidan My.gov orqali kommunal hisoblar natijasini chiqarishni so‘rang. 4. Boshqaruv servis kompaniyasi hisobini alohida tekshiring. 5. Xizmat, hisob, davr va balansni bitta jadvalga kiriting. 6. Hisoblagich raqami va ko‘rsatkichlarini solishtiring. 7. Tushunarsiz summani tegishli tashkilotda aniqlashtiring. 8. Bitim oldidan tekshiruvni takrorlab, notarius bilan muhokama qiling. 9. Yakuniy ko‘rsatkich va topshirilgan hujjatlarni dalolatnomaga yozing. 10. Ro‘yxatdan keyin ma’lumotlarni ta’minotchilarning amaldagi tartibida yangilang.

Kommunal tekshiruv bitta “qarz yo‘q” degan qog‘oz bilan tugamaydi. To‘g‘ri tartib — bir xil kadastr obyekti, alohida xizmatlar, alohida boshqaruv kompaniyasi, yangi sana, real ko‘rsatkich va aniq topshirish chegarasi. Qaysidir qism mos kelmasa, eng to‘g‘ri qadam taxmin yoki shoshilinch to‘lov emas, bitimdan oldingi hujjatli aniqlashtirishdir.